Khi Data Blob Cạn Kiệt: L2 Sẽ Phải Trả Giá Gấp Đôi Cho Gas?

Đọc xong báo cáo mới nhất từ L2Beat rồi, vào lệnh thôi. Arbitrum và Optimism đang xả dữ liệu với tốc độ 15 MB/ngày, Base thì 12 MB. Con số này tăng gấp 3 lần so với quý 1. Dencun đã mở ra không gian blob rẻ mạt, nhưng dung lượng tổng cộng chỉ có 6 MB mỗi slot. Hiện tại tỷ lệ sử dụng blob đã chạm 38% vào giờ cao điểm. Với đà này, tôi dự đoán bão hòa hoàn toàn sẽ xảy ra trong vòng 18-24 tháng. Khi đó, phí gas L2 sẽ tăng gấp đôi, và câu chuyện “L2 rẻ như free” sẽ chấm dứt. Hãy nhìn vào cấu trúc thị trường hiện tại. Dencun (EIP-4844) đã tạo ra một lớp dữ liệu tạm thời gọi là blob, mỗi blob 128 KB, mỗi slot Ethereum có tối đa 48 blob. Tổng cộng 6 MB mỗi 12 giây. Các rollup hiện đang cạnh tranh để đặt dữ liệu vào blob vì chi phí thấp hơn gần 100 lần so với ghi vào calldata. Nhưng vấn đề là: nhu cầu L2 đang tăng phi mã. Arbitrum One đã xử lý hơn 2 triệu giao dịch mỗi ngày, Optimism 1.5 triệu, Base 1.2 triệu. Mỗi giao dịch đều cần một lượng nhỏ dữ liệu blob. Khi tổng số giao dịch vượt ngưỡng, blob sẽ đầy. Và khi blob đầy, cơ chế đấu giá sẽ đẩy phí lên cao. Phân tích dòng lệnh cho thấy một tín hiệu đáng chú ý. Trong 7 ngày qua, lượng blob được đặt bởi các rollup lớn đã tăng 27%. Nhưng đồng thời, một số rollup nhỏ như zkSync Era và Scroll bắt đầu chuyển sang sử dụng calldata thay vì blob. Tại sao? Vì chi phí blob đã bắt đầu tăng, khiến cho các rollup nhỏ không còn lợi thế. Họ sẽ bị đẩy ra khỏi thị trường blob, làm tăng tắc nghẽn cho các rollup lớn. Điều này tạo ra một vòng lặp tiêu cực: các rollup lớn càng chiếm nhiều blob, blob càng đắt, rollup nhỏ càng bỏ đi, blob càng rẻ hơn cho rollup lớn? Sai. Khi các rollup nhỏ rời bỏ, tổng cầu giảm nhưng nguồn cung blob vẫn cố định. Tuy nhiên, các rollup lớn vẫn tiếp tục mở rộng, nhu cầu của họ sẽ nhanh chóng lấp đầy khoảng trống. Kết quả là blob vẫn đầy, phí vẫn cao. Một góc nhìn phản trực giác: đám đông đang kỳ vọng Dencun là giải pháp vĩnh viễn cho L2. Họ cho rằng blob sẽ luôn rẻ vì Ethereum có thể nâng blob count lên 64, 96, 128 thông qua các bản nâng cấp tiếp theo. Nhưng điều họ bỏ qua là chi phí chạy node khi blob tăng. Mỗi blob yêu cầu node phải lưu trữ thêm dữ liệu trong thời gian ngắn (khoảng 18 ngày). Nếu Ethereum tăng blob count lên 128, mỗi node sẽ phải lưu trữ gần 1 TB dữ liệu mỗi ngày. Điều này gây áp lực lớn lên các node nhỏ, làm tăng rủi ro tập trung hóa. Vitalik đã từng cảnh báo về điều này. Vậy nên con đường tăng blob là con đường hẹp. Kết luận: Trong vòng 2 năm, blob sẽ bão hòa và phí L2 sẽ tăng gấp đôi. Các rollup sẽ phải đối mặt với một lựa chọn khó khăn: hoặc chấp nhận phí cao hơn, hoặc phải phát triển các giải pháp nén dữ liệu hiệu quả hơn, hoặc chuyển sang mô hình validium nơi dữ liệu ngoài chain. Cá nhân tôi đang theo dõi các dự án như StarkNet, nơi họ đã có kế hoạch sử dụng zkPorter để giảm tải blob. Nhưng đó là câu chuyện của tương lai. Còn hiện tại, hãy nhìn vào dữ liệu: nếu bạn đang farm airdrop trên L2, hãy tính toán chi phí gas khi blob bão hòa. Bởi khi phí tăng gấp đôi, lợi nhuận margin của bạn sẽ biến mất. Đọc xong whitepaper của Arbitrum Nova rồi, vào lệnh short ETH ngay. Bởi khi L2 đắt đỏ, người dùng sẽ quay lại L1, và ETH sẽ được đốt nhiều hơn. Nhưng đó là một phân tích khác.