Bitcoin hút 170 triệu USD, Ethereum chảy 11 triệu: bức tranh phân hóa năm 2015
Nguyễn Huyền
Giữa một buổi chiều Sài Gòn năm 2015, khoảng chục người trẻ tụ tập trong một quán cà phê nhỏ ở Quận 1. Trên màn hình laptop, biểu đồ Bitcoin nhấp nhô quanh vùng 230 USD. Một người trong nhóm lên tiếng: "Mấy ông quỹ đầu tư bên Mỹ đang gom Bitcoin qua quỹ tín thất." Người khác cau mày trước khung biểu đồ đề chữ Ethereum: "Còn cái này mới lên sàn, ai dám đổ tiền?"
Cuộc trò chuyện ấy, một cách vô tình, trùng với một nhịp chuyển động lớn hơn ở thị trường quốc tế. Theo những nguồn tin từ nhà tạo lập thị trường, dòng vốn ròng đổ vào Bitcoin trong một phiên có thời điểm lên tới khoảng 170 triệu USD — con số đáng kể so với độ sâu thanh khoản thời bấy giờ. Ngược lại, đồng ETH non trẻ lại ghi nhận dòng rút ròng 11 triệu USD. Không ai nói ra, nhưng ai cũng hiểu: giới đầu tư đang ngầm phân hóa.
Năm 2015, Bitcoin không còn là cơn sốt của riêng giới công nghệ. Sau chu kỳ bùng nổ 2013 rồi sụp đổ, đồng tiền số lớn nhất đang đi qua vùng trũng, nhưng các tổ chức tài chính bắt đầu tìm đường vào thông qua những quỹ tín thác và sàn giao dịch — bởi các quỹ ETF như ngày nay chưa tồn tại. Ở Việt Nam, "blockchain" vẫn là từ lạ với số đông. Cộng đồng quanh những quán cà phê Bitcoin chỉ đếm được trên đầu ngón tay. Chính trong bối cảnh non trẻ ấy, câu chuyện dòng vốn phân hóa lại trở nên đặc biệt giá trị.
Sự phân hóa không chỉ là chuyện "bao nhiêu tiền". Với Bitcoin, câu chuyện đơn giản: một tài sản khan hiếm, nguồn cung giới hạn 21 triệu đồng, hoạt động trên chuỗi khối đã ổn định nhiều năm. Với Ethereum, mọi thứ phức tạp hơn: hợp đồng thông minh, máy ảo, khả năng lập trình — một thế giới mới, nhưng cũng đầy rủi ro và chưa được kiểm chứng. Trong tâm lý nhà đầu tư, người ta mua Bitcoin để trú ẩn, còn nhìn Ethereum để... chờ đợi.
Từ kinh nghiệm theo dõi các phiên thảo luận cộng đồng thời đó, tôi nhận ra một điều: dòng tiền đổ vào Bitcoin phần lớn đến từ nỗi sợ, trong khi dòng tiền rời khỏi Ethereum phần lớn đến từ sự thiếu hiểu biết. Nỗi sợ khiến người ta co cụm lại. Sự thiếu hiểu biết khiến người ta rời đi trước khi kịp hỏi một câu duy nhất: điều gì đang được xây dựng phía sau?
Câu trả lời nằm ở một nguyên lý tôi vẫn giữ đến hôm nay: cộng đồng là code chạy trên trái tim. Một giao thức không thể lớn lên nếu chỉ có thanh khoản mà không có niềm tin. Bitcoin có niềm tin cũ kỹ của những người đã trải qua các chu kỳ. Ethereum mới chỉ có hy vọng của những kẻ mộng mơ. Cộng đồng là code chạy trên trái tim — Bitcoin đã chạy lâu hơn, còn Ethereum mới khởi động máy. Thị trường định giá niềm tin cũ cao hơn hy vọng mới, và điều đó chưa hẳn đã đúng về lâu dài.
Nói theo cách phản trực giác, thứ bị hắt hủi hôm nay có thể là cơ hội của ngày mai. Năm 2015, khi hầu hết mọi người chê Ethereum là "trò chơi của hacker", rất ít người nhận ra lớp hạ tầng hợp đồng thông minh đang được thử nghiệm sẽ trở thành xương sống của tài chính phi tập trung một thập kỷ sau. Dòng vốn 170 triệu USD đổ về Bitcoin dù lớn đấy, nhưng xét trên tổng thị trường tài chính toàn cầu, đó chỉ là hạt cát. Đừng biến một con số nhỏ thành một tuyên ngôn lớn.
Thị trường năm 2015 dạy chúng ta cách đọc dòng vốn một cách tỉnh táo. Đừng vội nói "Bitcoin mạnh, Ethereum yếu". Cũng đừng vội tin vào các con số được truyền miệng. Hãy nhìn vào cộng đồng, hãy nhìn vào mã nguồn, hãy nhìn vào những người đang thức đêm để xây dựng. Cộng đồng là code chạy trên trái tim — và chỉ khi trái tim ấy đủ bền, dòng tiền mới đủ dài.
Vậy nên, nếu bạn ở trong một buổi cà phê Bitcoin năm 2015, nghe ai đó khẳng định chắc nịch rằng "Ethereum sẽ chết", xin hãy mỉm cười. Bởi vì trong phiên đêm đó, khi dòng vốn rút đi 11 triệu USD, vẫn có những lập trình viên thầm lặng ngồi viết những dòng code đầu tiên cho một tương lai phi tập trung. Và bạn biết không, dòng tiền có thể bỏ đi, nhưng code thì không biết nói dối.