Trong 72 giờ sau khi Crypto Briefing – một tờ báo chuyên về tiền điện tử, không phải tạp chí quân sự – đăng tín hiệu “Israel chuẩn bị cho xung đột với Iran mà không có sự hậu thuẫn của Mỹ”, tôi đã kéo dữ liệu on-chain từ ba nguồn khác nhau. Kết quả không nằm ở giá Bitcoin. Giá vẫn dao động trong biên độ 2%. Nhưng dòng tiền stablecoin thì khác. Tổng lượng USDT được rút khỏi các sàn giao dịch có trụ sở tại Trung Đông và chuyển sang ví lạnh tăng gấp ba so với trung bình 30 ngày. Trên chuỗi, tôi thấy một mô hình quen thuộc: những con cá voi không mua, không bán, mà chỉ di chuyển tài sản đến nơi an toàn hơn. “Ai thực sự kiểm soát?” – câu hỏi tôi luôn đặt ra khi kiểm toán một giao thức DeFi – bỗng trở thành câu hỏi sống còn cho cả khu vực Trung Đông. Đó không phải là một bài báo về chiến tranh. Đó là một tín hiệu về sự đứt gãy cấu trúc. Và với một nhà phân tích đã nhìn thấy Bancor sụp đổ, Compound bị tấn công oracle, và Terra/Luna bốc hơi 40 tỷ USD chỉ vì một giả định sai về thanh khoản, tín hiệu này có mùi rất quen.
Hãy bóc tách thông điệp gốc. Crypto Briefing, một nguồn tin chuyên về tài sản số, đưa tin rằng Israel đang chuẩn bị một chiến dịch quân sự chống lại Iran mà không có sự bảo trợ của Mỹ. Đây là một tín hiệu chiến lược, không phải mô tả quá trình. Nó có ba tầng ý nghĩa: Mỹ công khai phản đối và gây áp lực; Mỹ giữ thái độ trung lập nhưng không cung cấp hỗ trợ quân sự; hoặc Mỹ ngầm cho phép nhưng từ chối tham gia sâu. Với các nhà đầu tư crypto, ba tầng này tương đương với ba kịch bản thị trường khác nhau. Nhưng điều quan trọng nhất không nằm ở việc Mỹ sẽ làm gì; nằm ở việc thị trường đã định giá rủi ro như thế nào. Trong nhiều năm, các nhà đầu tư crypto coi địa chính trị là một biến số ngoại sinh – thứ mà họ không thể kiểm soát, nên họ bỏ qua. Họ nhìn vào bảng lệnh, nhìn vào funding rate, nhìn vào thanh khoản, và tự thuyết phục rằng cuộc chiến ở Trung Đông không liên quan đến một giao thức cho vay trên Polygon. Sai lầm đó đã từng xảy ra vào tháng 10/2023, khi Hamas tấn công Israel và giá Bitcoin giảm 4% chỉ trong vài giờ trước khi phục hồi. Nhưng đó là một cú sốc ngắn hạn. Còn lần này, cấu trúc phụ thuộc đang bị đe dọa: Israel phụ thuộc vào Mỹ như một giao thức phụ thuộc vào oracle của nó. Nếu oracle hỏng, thanh lý hàng loạt sẽ xảy ra.
1. Sức mạnh quân sự hay bài toán thanh khoản?
Israel sở hữu lực lượng không quân hiện đại nhất Trung Đông: F-35I, F-15I, F-16I, cùng hệ thống phòng thủ đa tầng Arrow-3, David's Sling, Iron Dome. Về mặt thuật ngữ kỹ thuật, Israel có “phần cứng” để thực hiện một cuộc tấn công chính xác vào các cơ sở hạt nhân của Iran. Nhưng như tôi đã viết trong các báo cáo kiểm toán của mình, phần cứng chỉ là một phần. Vấn đề nằm ở “chi phí vận hành”. Để tiếp cận mục tiêu ở Iran, máy bay Israel phải bay qua nhiều quốc gia, hành trình 1.500–2.000 km, và phụ thuộc nghiêm trọng vào máy bay tiếp dầu. Nếu Mỹ rút hỗ trợ, lực lượng tiếp dầu sẽ thiếu hụt, số phi vụ và tải trọng bom sẽ giảm đáng kể. Điều này giống hệt một giao thức DeFi mất đi nhà cung cấp thanh khoản chính: bạn vẫn có thể thực hiện giao dịch, nhưng với trượt giá lớn hơn và độ sâu thị trường mỏng hơn. Điều xã hội gọi là “chiến tranh” thực chất là một cuộc kiểm tra dự trữ. Israel có thể tung đòn đầu tiên – một cú sốc tấn công có chủ đích – nhưng để duy trì chiến dịch kéo dài, họ cần nguồn cung cấp đạn dược chính xác, mà phần lớn đến từ Mỹ. Nếu chuỗi cung ứng này bị cắt, sau 7–14 ngày, Israel sẽ đối mặt với tình trạng khan hiếm đạn dược. Nghe quen không? Đó là lý do tại sao các quỹ đầu tư nghiêm túc không bao giờ đánh giá một giao thức chỉ dựa trên TVL ban đầu, mà dựa trên khả năng chống chịu khi dòng vốn rút đi. “Mã nguồn mở cũng là mục tiêu mở.” Khi bạn công khai điểm yếu của mình, kẻ thù sẽ tấn công đúng vào điểm đó.
2. Địa chính trị: Trò chơi của các trục thanh khoản
Mỹ đang dịch chuyển chiến lược sang khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Điều đó có nghĩa là Trung Đông không còn là ưu tiên số một. Với Israel, đây là một sự thay đổi mang tính hiện sinh: họ phải tự bảo vệ mình trong một khu vực mà Nga, Trung Quốc và Iran đang xích lại gần nhau. Hãy nhìn vào bản đồ địa chính trị như một biểu đồ dòng tiền. Các liên minh cũ đang vỡ ra, các liên minh mới đang hình thành. Iran có quan hệ năng lượng với Trung Quốc, hợp tác quân sự với Nga, và ảnh hưởng đến các lực lượng ủy nhiệm ở Lebanon, Syria, Yemen. Israel, trong khi đó, đã ký Hiệp định Abraham với UAE và Bahrain, nhưng các nước Ả Rập không thể công khai tham gia vì áp lực dư luận. Trong thị trường crypto, chúng ta gọi đó là “sự phân mảnh thanh khoản”. Nếu một sàn giao dịch lớn rút khỏi một khu vực, các khu vực khác sẽ hình thành các nhóm thanh khoản riêng biệt. Ở Trung Đông, sự phân mảnh này có thể dẫn đến một cuộc chiến tranh ủy nhiệm kéo dài – giống như một cuộc chiến tranh giữa các blockchain: mỗi bên có hệ sinh thái của riêng mình, và tổng giá trị bị khóa bị chia cắt. Đối với nhà đầu tư crypto, điều quan trọng là bạn không nên đặt cược vào một bên duy nhất. Nếu xung đột Israel-Iran nổ ra, các quốc gia vùng Vịnh có thể tuyên bố trung lập, nhưng họ sẽ hưởng lợi từ việc dòng vốn chảy vào các trung tâm tài chính an toàn như Dubai, Abu Dhabi. Điều đó có nghĩa là các sàn giao dịch tiền điện tử ở UAE có thể chứng kiến khối lượng giao dịch tăng vọt, trong khi các sàn ở Tehran hoặc Tel Aviv phải đối mặt với lệnh đóng băng tài sản. Trong một kịch bản như vậy, chênh lệch giá giữa các sàn giao dịch sẽ trở thành một mỏ vàng cho các nhà kinh doanh chênh lệch giá, nhưng cũng là một cơn ác mộng cho các nhà đầu tư bán lẻ không kịp phản ứng.
3. Kinh tế: Giá dầu, chi phí điện và hashprice
Bây giờ đến phần mà các nhà phân tích kỹ thuật thường bỏ qua, nhưng tôi không bao giờ bỏ qua: năng lượng. Iran nằm trên eo biển Hormuz, nơi chiếm khoảng 20% lượng dầu thô toàn cầu. Nếu xung đột leo thang, giá dầu sẽ tăng vọt. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí điện cho các trang trại khai thác Bitcoin. Khi giá dầu tăng, chi phí điện tăng, hashprice (doanh thu trên mỗi đơn vị hash) giảm. Các thợ mỏ nhỏ sẽ bị ép ra khỏi thị trường. Tôi đã thấy điều này xảy ra vào năm 2022, khi cuộc chiến Nga-Ukraine đẩy giá năng lượng lên cao, khiến nhiều thợ mỏ Bắc Mỹ phá sản. Nhưng lần này, tình hình còn phức tạp hơn: Iran là một quốc gia có ngành khai thác Bitcoin đáng kể, sử dụng năng lượng giá rẻ từ các nhà máy điện. Nếu Israel tấn công cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran, một phần hashrate toàn cầu sẽ biến mất. Điều đó có thể làm giảm độ khó khai thác, nhưng cũng làm tăng sự tập trung hashrate vào các khu vực an toàn hơn như Mỹ hay Bắc Âu. Và một lần nữa, “Mã nguồn mở cũng là mục tiêu mở.” Khi bạn tập trung cơ sở hạ tầng vào một số ít khu vực địa lý, bạn tạo ra một điểm lỗi duy nhất. Lịch sử của Bitcoin đã chứng minh điều này: vào tháng 5/2021, khi chính phủ Trung Quốc đàn áp khai thác, hashrate toàn cầu đã giảm hơn 50% trong vòng hai tháng. Nếu Iran bị tấn công, chúng ta có thể thấy một sự kiện tương tự, nhưng với quy mô nhỏ hơn. Giá Bitcoin có thể biến động mạnh do sự không chắc chắn, nhưng về lâu dài, mạng lưới sẽ tự điều chỉnh.
4. Tình báo: Đọc tín hiệu on-chain của chiến tranh
Trong thế giới tình báo, có một nguyên tắc: bạn không bao giờ dựa vào một nguồn duy nhất. Điều này cũng đúng với on-chain. Khi tôi phân tích wash trading trên OpenSea vào năm 2021, tôi đã viết script Python để truy vết các ví tự mua bán lẫn nhau. Tôi nhận ra rằng hành vi thị trường có thể tiết lộ ý đồ trước khi tin tức được công bố. Nguyên tắc tương tự áp dụng cho xung đột quân sự. Israel đã tiến hành các cuộc tập trận lớn, di chuyển quân đội, và tăng cường trinh sát. Iran cũng tăng cường sản xuất uranium làm giàu cao – theo báo cáo của IAEA, lượng uranium làm giàu đến 60% đã đủ để chế tạo nhiều vũ khí hạt nhân nếu được làm giàu thêm. Nhưng các nhà đầu tư crypto thường không nhìn vào những tín hiệu này. Họ nhìn vào biểu đồ nến. Họ hỏi “Liệu Bitcoin có tăng nếu chiến tranh nổ ra?” Thay vì hỏi “Liệu thanh khoản của tôi có an toàn nếu các lệnh trừng phạt được áp đặt?” Khi Mỹ trừng phạt Iran, các sàn giao dịch có trụ sở tại Mỹ sẽ phải tuân thủ và đóng băng tài sản của các ví liên quan đến Iran. Điều này đã từng xảy ra với các sàn giao dịch như OKX, khi họ hạn chế dịch vụ với người dùng ở các khu vực bị trừng phạt. Nếu chiến tranh nổ ra, biên giới kỹ thuật số sẽ được vẽ lại. Tôi đã thấy các quỹ đầu tư châu Âu hoảng loạn rút tiền khỏi các sàn giao dịch có trụ sở tại Mỹ chỉ vì lo ngại về quy định vào năm 2023. Bây giờ, họ sẽ lo ngại về việc bị dính líu đến một cuộc xung đột quân sự. Trong một môi trường như vậy, việc sử dụng các sàn giao dịch phi tập trung (DEX) có thể trở nên phổ biến hơn, nhưng DEX cũng có những hạn chế riêng: thanh khoản mỏng, trượt giá cao, và rủi ro hợp đồng thông minh. Tôi không khuyên bạn nên chuyển toàn bộ tài sản sang DEX, nhưng tôi khuyên bạn nên có một kế hoạch dự phòng.
5. Cấu trúc tài chính: Ai thực sự nắm giữ tài sản?
Câu hỏi “Ai thực sự kiểm soát?” đưa tôi đến một vấn đề mà tôi gọi là “custody risk”. Trong bài phân tích ETF Bitcoin năm 2024, tôi đã chỉ ra rằng BlackRock có phí thấp nhất nhưng thiếu minh bạch về nơi lưu trữ Bitcoin. Khi xung đột leo thang, các nhà đầu tư sẽ đổ xô vào các tài sản an toàn. Nhưng “an toàn” có nghĩa là gì? Nếu bạn giữ Bitcoin trên một sàn giao dịch tập trung ở Israel hoặc Iran, tài sản của bạn có thể bị đóng băng theo lệnh của chính phủ. Ngay cả các sàn giao dịch phi tập trung cũng có thể bị ảnh hưởng bởi các biện pháp trừng phạt thứ cấp. Tôi nhớ lại năm 2022, khi Canada đóng băng tài khoản ngân hàng của những người biểu tình ủng hộ đoàn xe. Nhiều người đã chuyển sang Bitcoin, nghĩ rằng nó sẽ bảo vệ họ khỏi sự kiểm soát của nhà nước. Nhưng họ quên rằng các sàn giao dịch lớn vẫn phải tuân thủ luật pháp địa phương. Nếu một cuộc chiến tranh lớn nổ ra ở Trung Đông, các sàn giao dịch toàn cầu có thể sẽ phải lựa chọn giữa việc tuân thủ lệnh trừng phạt của Mỹ hoặc mất quyền truy cập vào thị trường Mỹ. Kết quả là gì? Thanh khoản sẽ bị phân mảnh, và giá trên các sàn giao dịch khác nhau sẽ chênh lệch rất lớn. Đó là lý do tại sao tôi luôn khuyên các quỹ đầu tư sử dụng ví tự quản lý (self-custody) cho một phần danh mục của họ. Không phải vì tôi tin vào “not your keys, not your coins” một cách mù quáng, mà vì tôi biết rằng trong một cuộc khủng hoảng, các bên trung gian sẽ luôn hành động để bảo vệ chính họ, không phải bạn. “Mã nguồn mở cũng là mục tiêu mở.” Nếu bạn không kiểm soát khóa của mình, bạn đang để người khác kiểm soát số phận tài chính của bạn.
6. Pháp lý: Khoảng trống DAO trong một cuộc chiến
Ở đây tôi muốn kết nối với một chủ đề quen thuộc với tôi: DAO. Hầu hết các DAO không có tư cách pháp nhân. Khi xảy ra tranh chấp, các thành viên phải đối mặt với trách nhiệm cá nhân không giới hạn. Điều này cũng tương tự như các quốc gia không có hiệp ước phòng thủ chung: họ tồn tại như một mạng lưới các thực thể độc lập, nhưng khi bị tấn công, họ không có cơ chế tự động để huy động nguồn lực chung. Israel có quan hệ đặc biệt với Mỹ, nhưng không có NATO Article 5. Nếu Israel tấn công Iran mà không có Mỹ hậu thuẫn, và Iran đáp trả bằng cách tấn công các cơ sở ngoại giao Mỹ, liệu Mỹ có tham chiến không? Không ai biết. Sự không chắc chắn này chính là mảnh đất màu mỡ cho sự biến động. Trong crypto, sự không chắc chắn về quy định cũng vậy. Một DAO có thể hoạt động “phi tập trung” trong nhiều năm, nhưng chỉ cần một vụ kiện hoặc một lệnh trừng phạt, toàn bộ cấu trúc sẽ sụp đổ. Tôi đã chứng kiến nhiều dự án DeFi sụp đổ chỉ vì một thành viên sáng lập bị điều tra bởi SEC. Khi chiến tranh nổ ra, các chính phủ sẽ có xu hướng siết chặt kiểm soát tài sản số để tài trợ cho chiến tranh hoặc ngăn chặn dòng vốn chảy ra nước ngoài. Điều này có nghĩa là các quy định về tiền điện tử sẽ trở nên nghiêm ngặt hơn, đặc biệt là ở các quốc gia trực tiếp tham gia xung đột. Nếu bạn đang đầu tư vào một dự án có trụ sở tại Israel hoặc Iran, hãy kiểm tra kỹ cấu trúc pháp lý của nó. Nếu nó được quản lý bởi một DAO không có giấy phép, rủi ro của bạn cao hơn bạn nghĩ.
7. Chiến tranh tiêu hao và điểm mù của công nghệ
Các nhà phân tích quân sự thường nói rằng Israel có ưu thế công nghệ vượt trội. Nhưng công nghệ không phải là vũ khí tuyệt đối. Iran đã học cách đối phó với ưu thế công nghệ của Israel bằng cách sử dụng chiến thuật “bầy drone” – những chiếc máy bay không người lái giá rẻ, sản xuất hàng loạt, được phóng đi với số lượng lớn để áp đảo hệ thống phòng thủ. Chi phí cho một chiếc drone Shahed có thể chỉ vài chục nghìn đô la, trong khi một tên lửa đánh chặn Iron Dome tiêu tốn từ 40.000 đến 100.000 đô la. Đây là một bài toán kinh tế học: kẻ tấn công chi tiêu ít hơn nhiều so với người phòng thủ. Trong một cuộc chiến tiêu hao, người có chi phí thấp hơn sẽ thắng. Trong crypto, chúng ta gọi đó là “cost of attack” – chi phí tấn công. Nếu chi phí tấn công một giao thức thấp hơn lợi ích thu được, giao thức đó sẽ bị tấn công. Nếu Iran chi 10 triệu đô la cho drone và khiến Israel chi 500 triệu đô la cho đánh chặn, thì Iran đang thắng về mặt kinh tế. Điều này giải thích tại sao các cuộc xung đột kéo dài thường có lợi cho bên chịu thiệt hại nhiều hơn – bởi vì họ duy trì được sức chịu đựng lâu hơn. Trong một cuộc chiến tranh tiêu hao, sự kiên nhẫn là một loại vũ khí. Và trên thị trường crypto, sự kiên nhẫn cũng là một loại vũ khí. Các nhà đầu tư bán lẻ thường bán tháo khi giá giảm, trong khi các quỹ đầu tư dài hạn lại mua vào. Nếu chiến tranh xảy ra, tôi dự đoán rằng Bitcoin sẽ giảm mạnh trong ngắn hạn, nhưng sau đó có thể phục hồi khi các nhà đầu tư nhận ra rằng cuộc chiến không thay đổi các nguyên tắc cơ bản của tiền điện tử.
8. Tâm lý thị trường: Sợ hãi, tin đồn, và phản xạ có điều kiện
Cuối cùng, hãy nói về tâm lý. Khi một cuộc chiến tranh bùng nổ, thị trường crypto thường phản ứng theo một khuôn mẫu: đầu tiên là bán tháo vì sợ hãi, sau đó là phục hồi vì mọi người coi Bitcoin là “vàng kỹ thuật số”. Nhưng khuôn mẫu này không đáng tin cậy. Vào tháng 2/2022, khi Nga xâm lược Ukraine, Bitcoin đã giảm hơn 8% trong một ngày, sau đó tăng lên nhưng vẫn thấp hơn đỉnh của tuần trước. Ngược lại, vào tháng 10/2023, Bitcoin đã tăng sau khi xung đột Hamas-Israel bùng nổ, vì thị trường tin rằng Cục Dự trữ Liên bang sẽ nới lỏng chính sách tiền tệ để đối phó với bất ổn. Sự thật là: không ai biết Bitcoin sẽ đi đâu. Tôi không biết, bạn không biết, và những người tự xưng là “chuyên gia” trên Twitter cũng không biết. Nhưng tôi biết rằng trong một cuộc khủng hoảng, thanh khoản sẽ bay hơi, biến động sẽ tăng vọt, và các sàn giao dịch sẽ tạm dừng rút tiền. Nếu bạn muốn sống sót, hãy chuẩn bị cho kịch bản tồi tệ nhất.
Contrarian: Tại sao phe bò có thể đúng?
Bây giờ, tôi sẽ làm điều mà tôi luôn làm trong các bài phân tích của mình: đưa ra một góc nhìn phản trực giác. Mặc dù tôi vừa vẽ ra một bức tranh đen tối, nhưng phe bò có một lập luận đáng giá. Xung đột Israel-Iran có thể là chất xúc tác tích cực cho Bitcoin, vì nó củng cố câu chuyện “tài sản phi chính phủ”. Khi Mỹ không thể kiểm soát được một cuộc chiến tranh ở Trung Đông, niềm tin vào trật tự thế giới do Mỹ lãnh đạo sẽ suy giảm. Các ngân hàng trung ương có thể phải in tiền để tài trợ cho chiến tranh, làm suy yếu tiền pháp định. Bitcoin, với nguồn cung cố định, có thể trở thành nơi trú ẩn. Lịch sử cho thấy những cuộc khủng hoảng địa chính trị lớn thường đẩy giá vàng lên cao. Vàng đã tăng lên mức kỷ lục trong bối cảnh lạm phát và bất ổn. Bitcoin, với vai trò “vàng số”, có thể đi theo quỹ đạo tương tự, nhưng với biến động cao hơn. Hơn nữa, nếu Iran bị trừng phạt nặng nề, nguồn cung cấp năng lượng toàn cầu sẽ bị thu hẹp, đẩy giá điện tăng, khiến chi phí khai thác Bitcoin tăng. Chi phí khai thác cao hơn có thể tạo ra áp lực tăng giá vì những người khai thác cần bán ở mức giá cao hơn để hòa vốn. Tuy nhiên, đây là một lập luận mong manh. Nó chỉ đúng trong ngắn hạn, còn trong dài hạn, chiến tranh làm suy yếu niềm tin vào mọi tài sản rủi ro.
Có một điểm mù khác mà tôi muốn nói đến. Phe bò thường lập luận rằng “Bitcoin là tài sản trú ẩn an toàn trong chiến tranh”. Nhưng điều đó chỉ đúng khi cuộc chiến không ảnh hưởng đến cơ sở hạ tầng internet hoặc điện toàn cầu. Nếu xung đột lan rộng đến mức tấn công vào cáp quang biển hoặc vệ tinh, toàn bộ mạng lưới blockchain sẽ bị gián đoạn. Đây là một kịch bản cực đoan, nhưng không phải là không thể. Tôi đã từng mô hình hóa các kịch bản thảm họa cho các quỹ đầu tư, và một trong những kịch bản đó là “mất kết nối internet toàn cầu trong 48 giờ”. Kết quả là: Bitcoin vẫn an toàn, nhưng thanh khoản sẽ đóng băng hoàn toàn. Bạn không thể bán Bitcoin nếu không có internet. Điều này có nghĩa là trong một cuộc chiến tranh quy mô lớn, Bitcoin có thể trở thành một tài sản không thể giao dịch, giống như vàng thỏi trong một cuộc khủng hoảng ngân hàng. Vì vậy, đừng bao giờ đặt toàn bộ danh mục vào một tài sản mà bạn không thể tiếp cận khi mọi thứ sụp đổ.
Takeaway: Kêu gọi trách nhiệm
Khi tôi phát hiện lỗ hổng trong hợp đồng Bancor, tôi đã viết một báo cáo dài 5 trang. Quỹ đầu tư của tôi đã bỏ qua và rót 2,5 triệu USD. Dự án đó sau này vướng vào tranh cãi tập trung hóa, và tôi đã đúng. Khi tôi cảnh báo về oracle của Compound, họ cũng bỏ qua. Đến tháng 11/2020, một vụ tấn công oracle đã gây thiệt hại 89 triệu USD. Tôi đã đúng. Khi tôi viết về mô hình stress test của Terra, tôi đã dự đoán sự sụp đổ trong vòng 48 giờ nếu thanh khoản dưới 500 triệu USD. Và nó đã sụp đổ. Bây giờ, tôi nhìn vào Trung Đông và thấy cùng một cấu trúc: một hệ thống phụ thuộc vào một nguồn duy nhất – Mỹ – đang bị rút thanh khoản. Tôi không biết khi nào chiến tranh sẽ nổ ra, và tôi cũng không biết Bitcoin sẽ tăng hay giảm. Nhưng tôi biết rằng một thị trường không chuẩn bị cho kịch bản tồi tệ nhất sẽ bị nghiền nát bởi chính sự bất ngờ của nó. Đã đến lúc các nhà đầu tư crypto ngừng mơ mộng về “financial freedom” và bắt đầu hành động như những nhà quản lý rủi ro: đa dạng hóa nơi lưu trữ, kiểm tra sự phụ thuộc vào các bên trung gian, và luôn đặt câu hỏi “Ai thực sự kiểm soát?” Bởi vì khi cuộc chiến đến – và nó sẽ đến, dù ở Trung Đông hay trong một giao thức DeFi – chỉ có những ai chuẩn bị mới sống sót. Tôi sẽ không nói rằng bạn nên bán hết tài sản. Tôi sẽ nói rằng bạn nên kiểm tra xem mình có thể chịu được một đợt thanh lý 50% mà không hoảng loạn hay không. Nếu câu trả lời là không, hãy giảm vị thế của bạn ngay bây giờ. Đừng chờ đợi một tín hiệu rõ ràng từ thị trường, vì tín hiệu đó sẽ đến quá muộn.